Endüstriyel Boru Montajı Nedir? Standartlar, Çeşitler ve Teknik Detaylar

Boru Montajı Nedir?

Endüstriyel Boru Montajı, tesis, rafineri, enerji santrali, kimya ve petrokimya gibi endüstriyel ortamlarda, sıvı, gaz, buhar veya katı akışkanların güvenli, verimli ve kesintisiz bir şekilde bir noktadan diğerine taşınması için gerekli boru hatlarının, fittingslerin (dirsek, T, redüksiyon), flanşların ve destek sistemlerinin proje (izometrik/P&ID) çizimlerine uygun olarak hazırlanması, birleştirilmesi ve kurulması sürecidir.

Bu süreç, sadece parçaları birleştirmekten ibaret değildir; aynı zamanda:

Ölçü Alma ve Markalama: Boruların projeye uygun olarak doğru ölçülerde kesilmesi ve kaynak ağızlarının açılması.

Spool Üretimi: Boru ve ek parçaların atölye ortamında önceden kaynaklanarak birleştirilmesi.

Saha Montajı (Erection): Hazırlanan spoolların ve ek parçaların sahada yerine monte edilmesi, desteklenmesi ve hatların tamamlanması.

Kalite Kontrol ve Test: Kaynakların NDT yöntemleriyle kontrol edilmesi ve hattın hidrostatik/pnömatik testlere hazırlanması.

________________________________________________________________________________________________________________________

Endüstriyel Boru Montajında Kullanılan Temel Standartlar

Endüstriyel boru sistemlerinin güvenliği ve uluslararası uyumluluğu, sıkı standartlar setine bağlıdır. Bu standartlar, borunun tasarımından (basınç, sıcaklık) montajına, testine ve bakımına kadar her aşamayı belirler.

Standart Organizasyonu Amacı ve Kapsadığı Alanlar Kritik Standart Örnekleri

ASME (American Society of Mechanical Engineers): ABD merkezli bu standartlar, özellikle yüksek basınçlı sistemler ve boru tesisatları için dünya çapında en çok kullanılan kodlardır. ASME B31.3: Proses Borulama (Kimya, Petrokimya).

ASME B31.1: Güç Borulama (Enerji Santralleri)

ASME B16.5/B16.47: Flanşlar ve Flanşlı Bağlantı Elemanları.

EN / ISO (Avrupa Standartları / Uluslararası Standartlar) Özellikle Avrupa projelerinde yaygın olarak kullanılır. Malzeme ve test yöntemlerinde global bir dil oluşturur. EN 1092-1: Çelik Flanşlar (Avrupa karşılığı).

ISO 10380: Oluklu Metal Hortumlar.

ISO 3834: Kaynak Kalite Gereklilikleri.

ASTM (American Society for Testing and Materials) Daha çok boru ve bağlantı elemanlarının malzeme spesifikasyonlarını belirler (kimyasal bileşim, mekanik özellikler). ASTM A106: Yüksek sıcaklık hizmeti için dikişsiz karbon çelik borular.

ASTM A312: Dikişsiz ve kaynaklı paslanmaz çelik borular.

Teknik Not: Boru kalınlıkları genellikle ASME B36.10M (Çelik borular) ve ASME B36.19M (Paslanmaz çelik borular) standartlarına göre belirlenen Schedule (SCH) numaraları ile ifade edilir.

________________________________________________________________________________________________________________________

Endüstriyel Boru Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Boru seçimi, taşınacak akışkanın türüne, basıncına, sıcaklığına ve çevresel koşullara göre yapılır.

A. Metal Borular

Boru Çeşidi Temel Özellikler Tipik Kullanım Alanları

Karbon Çelik Borular (Siyah/Galvaniz) Yüksek mukavemet, düşük maliyet, kaynaklanabilirlik. Su ve gaz dağıtım hatları, yangın söndürme sistemleri, genel endüstriyel tesisatlar.

Paslanmaz Çelik Borular (304, 316L) Mükemmel korozyon direnci, hijyenik özellikler. Gıda, ilaç (farmasötik), kimya endüstrisi, hassas akışkan hatları.

Alaşımlı Çelik Borular Yüksek sıcaklık/yüksek basınç ve özel korozyon koşulları için özel alaşımlar (örneğin Krom-Molibden). Enerji santralleri (buhar hatları), rafineriler (yüksek sıcaklık prosesleri).

Bakır Borular Yüksek ısı iletkenliği, korozyon direnci. Klima ve soğutma sistemleri, ısıtma tesisatları.

B. Plastik ve Diğer Borular

Boru Çeşidi Temel Özellikler Tipik Kullanım Alanları

PVC (Polivinil Klorür) Hafif, kimyasal dirençli, düşük maliyetli. Atık su ve drenaj sistemleri, soğuk su hatları, düşük basınçlı uygulamalar.

HDPE (Yüksek Yoğunluklu Polietilen) Esnek, darbelere dayanıklı, yer altı uygulamalarına uygun. Su ve gaz şebekeleri, madencilik, sulama sistemleri.

Kompozit Borular (GRP/FRP) Kimyasal direnç ve hafifliğin birleşimi. Korozif akışkanların taşınması, deniz suyu hatları.

________________________________________________________________________________________________________________________